DOLAR 5,8583
EURO 6,5203
ALTIN 280,9
BIST 94.837
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 22°C
Parçalı Bulutlu

Kürt kimliğinin tarihçesi

11.12.2013
60
A+
A-

Muharrem Bayraktar

Kürt kimliği üzerinden bir devlet ya da bir federasyon çıkartmak fikri bugünün fikri değildir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde de üzerinde en çok ‘oynanan’ kimliklerden biri Kürt kimliği olmuştur. İngiltere’nin klasik ‘böl ve yönet’ prensibi, Osmanlı hâkimiyeti altındaki pek çok milleti imparatorluk çatısından koparıp İngiliz menfaatlerine kökten bağımlı uydu devletçikler haline getirmiştir. Başta İngilizler olmak üzere Batılı devletler bu eski ve köklü siyaseti Kürtler üzerinde uygulamak için de büyük çabalar sarf etmişlerdir.

19. yüzyılda patlak veren ve daha ziyade feodal bir durum arz eden ayaklanmalar Osmanlı’nın idari yapısını oldukça sarsmıştır. Batının hesabı ise bu ayaklanmaları ileriki tarihlerde etnik ve siyasi bir kimliğe dönüştürebilmek üzerine olmuştur. Bu amaçla birçok yabancı ajan, oryantalist, misyoner kılıflı kişiler Batı yayılmacılığına ileri karakol olarak hizmet edecek olan unsurları devşirmek üzere Osmanlı coğrafyasına yayılmıştır. Bunlar arasında en önemli isimlerden biri İngiliz ajanı Binbaşı E.W.C Noel’dir.
Noel, Ortadoğu coğrafyasında gerek Kürtlerin, gerek gayrimüslimlerin yaşadığı bölgelerde hayli önemli çalışmalar yapar. İngiliz siyasetinin temel amacı Osmanlı tebaası olan Kürtleri bu aidiyetten uzaklaştırmaktır.

Ancak Kürtler genel olarak Osmanlı idaresinden memnundur. Noel, bu memnuniyeti değişik zamanlarda bizzat müşahede eder. 25 Nisan – 10 Mayıs tarihleri arasındaki günlerini Halep’te geçiren Noel, bu süre içinde demiryollarının işleyip işlemediğini kontrol eder.

11 Mayıs’ta Mardin’e gelir. İstanbul’dan gelen Fehim Efendi ile Yakubi Patriği Elias’ın Mardin’deki Osmanlı hâkimiyetinin devamı için müracaatta bulunmak üzere payitahta doğru yola çıktıklarını öğrenir. Bunun üzerine hemen bir rapor yazarak bu kişilerin Halep’te durdurulmalarını ister. Böylece Yakubilerin Osmanlı’ya bağlılıklarını bildirmelerinin önüne geçecektir.

Noel 13 Mayıs’ta Mahalami aşiretine konuk olur. Burada ilginç bir olaya şahit olur. Aşirette kabile reisi Şeyh Halil ve kardeşi Hasan ile tanışan Noel, amcaları Halaf Bey’in Türkler tarafından yakalanıp idam edildiğini öğrenir. Bu olayı kullanarak Kürt aşiret arasına Osmanlı aleyhine nifak sokabileceğini düşünen Noel, aşiret reisinin Osmanlı hanedanına olan bağlılığını görünce şaşkına döner. Bir gün sonra Midyat’a giden Noel burada tanıştığı Kürt subaylardan Osmanlı ordusunun sadece Süleymaniye’deki birliklerinde 2000 Kürt’ün olduğunu ve Osmanlı’ya olan bağlılıklarını öğrenince şaşkınlığı daha da artar.
Noel’in gönderdiği raporları değerlendiren İngiliz hariciyesi gönderdikleri karşı raporda, “Bir siyasal ünite olarak Kürdistan mevcut olmamakla birlikte, zamanla gerekli zemin yaratılarak ve Kürt milli bilinci oluşturularak bu amaca ulaşılacağı” tespitinde bulunulur. (Ne garip bir tesadüftür, bu olaydan 86 yıl sonra PKK yanlısı siyasi parti DEHAP’ın Batman İl Başkanı Mehdi Öztüzün ABD Adana Başkonsolosu Scoot W. Reid’in partiye gelerek kendilerine “etnik kimliğinizi, Kürtlüğünüzü tartıştırın, size daha çok para verelim!” dediğini itiraf edecekti.)

Noel’in 30 Ağustos’ta Atmılı Aşireti’nin obasına yaptığı ziyarette Yakup Paşa ve köylülerle görüşmesinden sonra “ziyaretlerimizde Kürt milli bilincinin uyanmasında önemli mesafe kat edilmiştir” notunu düşecekti.
Bugün Başbakan’a Diyarbakır’da ‘Kürdistan’ dedirten sürecin mazisinde böyle acı gelişmeler vardır.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.