| Karacay - Malkar(balkar) Türkleri |
|
3500 yıllık tarihleriyle Kafkaslar’ın en eski halklarından olan Karaçay-Malkar Türkleri, yüzyıllar boyu yaşadıkları katliam ve asimilasyon hareketlerine rağmen Müslüman kimliklerini bugüne kadar korumayı başarmışlardır.
Bugün iki ayrı halkmış gibi görünseler de, gerçekte aynı dil, tarih ve kültürü paylaşan tek bir halktırlar. Karaçay-Malkar bölgesinden yükselen Elbruz Dağı bu iki kardeş halkı birbirinden ayırır. Elbruz Dağı’nın doğusundaki dağlık arazi Malkar bölgesini oluştururken, batısındaki dağlık arazi Karaçay olarak anılır. Kendilerine Tavlu (Dağlı) adını veren Karaçay-Malkarlılar, ayrıca kendi aralarında kendilerini yaşadıkları vadilerin adlarına göre Karaçaylılar, Bashanlılar, Çegemliler, Holamlılar, Bızıngılılar ve Malkarlılar olarak çeşitli zümrelere ayrırlar. "Balkar" adı Bashan, Çegem, Holam, Bızıngı ve Malkar vadilerinde yaşayan dağlıları tek bir isim altında toplamak isteyen Sovyet yönetimi tarafından uydurulmuş sunî bir etnik isim ve millet adıdır. Karaçay-Malkarlılar ayrıca kendileri için "Alan" adını kullanır ve birbirlerine "Alan" diye hitap ederler. Halk inançlarına baktığımızdaÇocuğun ilk dişi çıktığı zaman, pirinç veya mısır pişirilir. Pirinçten veya mısırdan yapılmış hediğe Jırna denilir. Yapılan Jırna komşulara dağıtılır. Dağıtılan Jırna’nın tabağı boş gönderilmez. Çıkan ilk diş gelişi güzel yere atılmaz. İlk saç saklanır. Sünnet olan çocuğun sünnet parçası, doğan çocuğun düşen göbeği dama atılır. Malkar Türklerinde kızı evlenecek aile, kızının kanaatini sorar. Ama nihai kararı kızın ana babası verir. Malkar Türkleri, Rus ailelere kızlarını kesinlikle vermezler. Bu konu açılınca, “Allah korusun, öyle bir evlada anası babası hakkını helal etmez.” denilir. Bunun yanı sıra, Malkar Türkleri ve diğer Malkar Müslümanları kendi aralarında kız alıp verebilmektedirler. Malkar Türklerinde kızlar 18 yaşından sonra, erkekler ise 21 yaşından sonra evlenirler. Çocuk sayısı eskiden her evde 5-10 iken günümüzde genelde iki çocuklu aile yapısı yaygındır. Malkar Türklerinde “Şaman” ismine çok rastlanılır. Malkar Türklerinde yakın akraba ile evlenme yoktur. Akraba ile evlenilmez. Kan gütme vardır Yedi göbek öncesi bile olsa kan davaları devam eder. Kız kaçırma yöntemi ile evlenme görülür. Genelde kızın rızası ile kaçıp evlenmeler yaygındır.Malkar Türklerinde, nazar değmesine inanılır. Nazar değmesini önlemek için Yapışmak denilen ağaçtan bir parça, suyu olmayan bir yerden getirilerek işlenip nazarlık yapılır. Bu yapılan nazarlık hayvanın boynuna boynuzuna ya da çocuğun koluna asılır bu sayede nazardan korunduğuna inanılır. Malkar Türklerinde, Ay tutulması esnasında, tavuklara yem verilir. Kazanların dibi dövülür. Allaha dua edilir. Bu uygulama ile felaketten kurtulmuş olunduğuna inanılır. Malkar Türklerinin inancına göre, dünya öküzün iki boynuzunun üstündedir. Malkar Türklerinde sağlam bir kader inancı vardır. Kaderin önüne geçilemeyeceğine inanılır. Malkarın inançlarına göre Allah (c.c.) insanı yaratırken kaderini tayin etmiştir. Malkar Türkleri eşiğe Bagasan derler. Bagasana basan kişinin rızkının kesileceğine inanılır. Bu yüzden bagasana basmamaya özen gösterilir. Karaçaylarda ve Malkarlarda kurda çok deger verilmiştir. Karaçay-Malkar masallarında ise kurdun yeri ayrıdır ve çok önemli yer alır. Kurtla ilgili efsaneler, şiirler Karaçay-Malkar folklorunda, edebiyatında çoktur.Aşağıda "Yalnız Kurt " adlı şiire yer verdik.. |
