Asikurtlar©

Sacır Suyu ,Ezo Gelin ve ‘Fırat Kalkanı’

Sacır Suyu ,Ezo Gelin ve ‘Fırat Kalkanı’
28 Ağustos 2016 - 21:29 'de eklendi ve 394 kez görüntülendi.

 

 

Sacır, Türkiye tarafında Oğuzeli ve Kilis muhitinden doğar, Suriye’ye geçer ve Carablus Münbiç arasından geçerek Fırat’a dökülür. Bir zamanlar Barak Ovası’nın içme suyu ihtiyacını da karşılardı. Tattığım en güzel sulardan biridir. Ezo Gelin’in bu türküsünü yakan, “Geçmez orayı” demiş Sacır suyu için. Ordumuz ve muhalifler Sacır’ın kıyılarında şimdi, inşallah tez zamanda karşıya geçip Münbiç’i de özgürleştirecekler…
Mehmet Hoca da öyle güzel okumuş ki bu türküyü…
“Ezo Gelin Türküsü

Amanın turnayı uçurdum da Uruç köyünden
Tisevek gölüne gene kondu mu dersin
Amanın bir gün malım kaldı Zambır köyünde
Amanın zülüflerini tel tek döktü mü dersin

Amanın aman ben öldüm tama
Neneyle neneyle neneyle Gelin Ezo’m neneyle
Amanın çık Suriye Dağlarına da bize gel eyle
Amanın aman ben öldüm tama

Amanın arada Sacır suyu var da geçmez orayı
Amanın gene duymuşlar bahtı karayı
Amanın bugün ipten almışlar gene zorba karayı
Amanın şavkı gene bizim elleri tuttu mu dersin
…”Göksel Tiryaki….

SACIR SUYU VADİSİ:
Sacır Suyu’ nun ana yatağı boyunca, kuzeyden güneye doğru uzanır. Gaziantep il merkezinin güneydoğusundaki Humanız yöresinde başlayan vadi, Nurgana, Bebirge, Aşağı Kilisecik köyleri üzerinden Çağdın Köyü’ne dek uzanır.

Hacar, Oğuzeli, Zıramba, Tilbaşar, Haral, Vasılı, Hatunlu ve Kemnun köyleri yakınlarında Sacır Suyu Ana Vadisi’yle birleşen pek çok küçük vadi vardır.
EZO GELİN HİKAYESİ
Ezo gelin adı ile meşhur olan kadının öyküsü, Gaziantep’in Oğuz eli ilçesine bağlı kendine has bir kültürel kimliği olan Barak ovasında ki Uruş (Dokuzyol) köyünde yaşandı. Asıl adı Zöhre’dir(1909-1936). Ona neden Ezo denildiği ise bilenmemektedir.

Ezo gelin geç kızken güzelliği Barak’ta herkesin dilinde dilden dile dolaşırmış. Evleri yol üzerinde kuyunun yanında bulunduğu için yoldan geçenler su içmek için dururlarmış. Su istedikleri bu yerden suyu sunan Ezo olunca su daha da çok içilir olmuş. Öyle ki Ezo’nun güzelliğini duyanlar onu görmek için özel olarak su içmeye gelirlermiş.

Ezo Anadolu’da evlenmek için imkanların kısıtlı olduğu bir dönemde Berder ( değişikle) evlenir. Köyde başkasını seven Şido Hanifi (Açıkgöz) Sevdiği kızla evlenmek için Berder yapmak ister. Ancak karşı tarafın ailesi buna izin vermeyince bu evlilik gerçekleşmez. Sevdiğine kavuşamayan Şido Hanifi Halasını Ezo’nun ağabeyine verir. Kendiside Ezo ile evlenir.

Ancak Şido Hanifi eski sevdiği kızı bir türlü unutamamaktadır.Barak’ın müzik kültürü ile büyüyen Şido Hanifi, sazı ile sözü ile eski sevgilisi için türküler yakar. Şido Ezoyu ihmal eder. Ezo aldığı duyumlarda aldatıldığını düşünür ve evliliğinin on yedinci ayında evi terk eder.

Geleneğin acı tarafı, Berder usulü evlendikleri için Ezo’nun ayrılmasından Sonra aralarında bir sorun olmayan Ağabeyi’de Ezo’ya karşı aldığı Hazik kadından ayrılır. Şido Hanifi dul olan halasını Sevdiği kızın ağabeyine veriri sevdiği kızı alır. Bu şekilde belki ilk sayılabilecek dul bir berder gerçekleşir.

Berder geleneğine kurban olan Ezo içine kapanır. Evden dışarıya çıkmaz olur, kimse ile konuşmaz dünyaya küsmüş bir barak gülüdür.

Suriye ile Türkiye’yi ayıran sınırlar çizilmiş ama gidip gelmeler hala vardır. Aileler bölünmüşte olsa da bu gidip gelmeler esnasında Ezo’yu yine Suriye’deki teyzesinin oğlu Abuzer Memey ister. Ezo altı yıl gibi bir dul kalma durumundan sonra bu teklifi kabul eder. Barakta çok sayıda isteyenle evlenmemesine rağmen Suriye’deki biri ile evlenmesi birazda kendinden ve bulunduğu çevreden kaçıştır.

Suriye’deki evleneceği kişi zengin değildir. Düğün yapılmayacaktır. Gelin alayı gelip Ezo’yu götürecektir. Gelin alayı gelmek üzere iken Ezo ortalıktan kaybolur. İlk evliliğinden şansı olmayan Ezo için akrabaları endişelenmeye başlar. Herkes Ezo’yu aramaya başlar. Düğün alayı geldi gelecektir. Ancak birazdan Ezo sırtında bir çuvalla görülür. Herkes Ezo’nun sırtındaki çuvalda ne olduğunu merak eder. Ezo çuvalı getirdiğinde herkes çuvalın içinde toprak olduğunu anlayınca, anlamsız bakışlarla Ezo’ya bakar. Ezo toprağı vatan hasreti çektiği zamanlar öpüp koklamak öldüğünde mezarına konması için götürdüğünü söyler. Zaten hüzünlü olan akrabaları hepten hüzünlenir.

Ezo giderken, sevgisini, aşkını vatanını bırakmanın acısı ile kavrulur. Arkasından gitmemesi için çok uğraşılır. Hatta Eski eşi Şido Hanifi sazını bu kez varken kıymetini bilmediği Ezo için çalmaya başlar.

Artık her şey bitmiştir. Düğün alayı Barak ovasının düzlüğünde kaybolmuştur. Geride sadece yanık türküler, acı tınılar kalmıştır.
Ezo’nun Suriye’deki eşinden altı çocuğu olur. Birkaç yılda gelip vatanında hasret giderir. Her geldiğinde heybesine toprak doldurup götürür. Ta ki sınırlar kapanıp, dostlukların akrabalıkların arasına mayınlar döşenene kadar.

Gurbet ve yoksulluk Ezo’yu yataklara düşürür. Derdine verem derler. Ezo öleceğini anlamıştır artık. Gurbet kılcal damarlarına kadar işlemiştir. Vasiyet eder. Mezarımın taşına “ Bahtı kara Ezo Gelin burada yatıyor. Türkiye’ye doymadan gurbet ellerde veremden öldü” diye yazılmasını ister. Mezarında Bozhöyük’ün Türkiye’ye bakan tarafına gömülmesini ister.
Mezar taşına istediği yazılmasa da Höyüğün Türkiye’ye bakan yönüne gömülür (1956). Büyüklerin çizdiği sınırlar Ezo Gelin’in tam kalbinin üzerinden geçer. Yokluğun, kültürün getirdiği Berder geleneği Ezo’ya kızılcık şerbeti içirir.

Suriye ile Türkiye arasında dostluk rüzgarları esmeye başlayınca Ezo gelin mezarı (1999) yılında Türkiye getirilir. Doğduğu, sevdiği, ihanete uğradığı, geleneğe kurban gittiği köyüne getirilir.

Bir zamanlar dostlukların yaşandığı bu coğrafya’ya bir dönem kinden, nefretten sınırlar çizilmişti. Belki nice bilinmeyen Ezo gelin dramları yaşandı. Ne bir film yapımcısı nede bir belgeselci bu konuya el attı. Ezo Gelin’in merkezinde olduğu bir film yada belgesel yapılarak tarihe not düşülmeli.

Şimdilerde Türkiye ile Suriye arasında esen sıcak rüzgarlar kin buzullarının erimesine sebep oluyor. Gaziantep’te açılan Suriye konsolosluğunun önü her gün yüzlerce geçmiş zamanın çarklarında kaybolmuş Ezoları aramak için Suriye’ye gitmek isteyen insanlarla doluyor.

Barak Türkmen Kültürü

Etiketler :
SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER