SON DAKİKA

ATATÜRK OLMASAYDI…

KÖŞE YAZILARI

5 Temmuz 2009 Urumçi olaylarının yıl dönümü..

Bu haber 05 Temmuz 2016 - 19:01 'de eklendi ve 28 kez görüntülendi.

 

 

Çin’in işgali altında bulunan ve Pekin yönetiminin “yeni toprak” diye adlandırdığı Doğu Türkistan’da 2009 yılında gösterilere sert müdahele sonrası çıkan Uygur başkaldırısı kanlı bir şekilde bastırılmıştı. Urumçi’de Uygur Türklerine yönelik yapılan saldırılarda resmi kayıtlara göre 156, gayri resmi kayıtlara göre ise bine yakın Uygur Türk’ünü katletildi. Dönemin Türkiye Başbakanı Tayyip Erdoğan, Çin ile olan ilişkilerden yeteri kadar tepki veremezken, yaşananlara soykırım diyememiş onun yerine “adeta soykırım” demekle yetinmişti.

Yer, yıllardır Çin işgali altındaki Doğu Türkistan… Çin’in “yeni topraklar olarak adlandırdığı Sincan özerk bölgesinin başkenti Urumçi.

Şiddet olayları Çin’deki en kalabalık etnik grubu oluşturan Hanlar ile Çin’deki etnik gruplardan biri olup köken olarak Türk halklarından biri olan ve Müslüman olan Uygurlar arasında etnik çatışmaya dönüştü.

İlk olaylar, Uygurların 26 Haziran’da Guangdong eyaletindeki bir oyuncak fabrikasında meydana gelen olaylarda 2 Uygurun öldürülmesini protesto etmek istemesi üzerine yaşanmıştı. Çin güvenlik güçleri gösterilere sert karşılık vermiş ve Çin yetkilileri protestonun barışçı olmadığını açıklamıştı.

O dönem Çin medyasına göre çıkan çatışmalarda 137’si Han, 46’sı Uygur, 1’i Hui olmak üzere 184 kişi hayatını kaybetmiş, 1680 kişi yaralanmış, 1434 kişi tutuklanmıştır. Dünya Uygur Kongresi lideri Rabiya Kadir ise Washington’da yaptığı açıklamada, “Edindiğimiz bilgilere göre ölü sayısı 1000’in üzerinde, kimileri de 3 bin rakamını telaffuz ediyor” diyerek korkunç bilançoyu ortaya koydu.

Çin Haber Ajansları tarafından, Uygurların yüzlerce aracı ateşe verdiği ve 14 ev ve 200’ü aşkın dükkanı tahrip ettiği ileri sürüldü. Doğu Türkistan’daki kukla yönetimin yaptığı açıklamada, olayların Rabiya Kadir’in önderliğindeki, Dünya Uygur Kongresi tarafından düzenlendiği iddia edildi. Ancak Rabiya Kadir bu iddiaları yalanladı.

Olayların 1989’daki Tiananmen Katliamı’ndan sonra Çin’de görülen en büyük çatışmalardan biri olarak yorumlanmaktadır. Urumçi olaylarının büyümesinde Çin’in 1949’tan bu yana Uygurlara uyguladığı kötü muamele ve asimilasyon politikalarının etkisi büyük.

Olaylardan sonra Çinli yetkililer bölgedeki internet erişimini kapattı ve telefon servislerini sınırlandırdı. Bölge hükümeti tarafından Sincan’da gece sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Polis Han Çinlileri ve Uygurların yaşadığı mahalleler arasında güvenlik koridoru oluşturdu. Hanların bu koridoru geçerek geceleyin kendilerine saldırdığını ifade eden Uygurlar, ertesi gün protesto gösterisi düzenledi.

 

Bu arada Han Çinlileri de Hanların tutuklanması nedeniyle polise tepki göstermek amacı ile kalabalık gruplar oluşturdu. Olayların sakinleşmemesi üzerine Urumçi’ye 20 bin takviye asker gönderildi. Hükümet yetkilileri olaylarda ölümlerin arkasındaki kişilerin idam edileceğini açıkladı. Çin Devlet Başkanı Hu Jintao, G8 zirvesi için bulunduğu Roma ziyaretini kısa keserek zirveye katılmadan 8 Temmuz’da Pekin’e döndü.

Ayrıca olaylar kısa sürede Kaşgar’a da sıçramış, Çin yetkilileri olayları tamamen karartmak için 10 Temmuz’da yabancı habercilerin şehri terk etmelerini istemiştir.

Ne yazık ki, Çin bu uygulamasında başarılı olmuş ve dünya çok ama çok kısıtlı bir şekilde bölgeden haber alabildi ve sadece Çin hükumeti kontrolünde çok az görüntü servis edilmiştir.

Doğu Türkistanda yaşayan 35 Milyon Uygur Türklerine asimilasyon politikaları izlemektedir. 1876 yılından beri Çin işgali altında ezilen Şarki Türkistan’ın adı işgal sonrası Çince “ yeni fethedilmiş topraklar” manasına gelen Sincan ismiyle değiştirilmiştir. Bunu kabul etmek işgali kabul etmek anlamındadır. Bu tarihten itibaren Çin Uygur Türklerine insanlık dışı uygulamalar yapmıştır. Halen de devam etmektedir. Bu uygulamalar ;
Zorunlu göç ettirilme ve bölgeye Çinli nüfus ithali,
Kültürel ve dini yasaklar ve kısıtlamalar,
Eğitim, ekonomi ve sağlıkta kısıtlamalar,
Zorunlu kürtaj,
Nüfusa kaydetmeme suretiyle vatandaşlık hakkından mahrumiyet,
Barışçı gösterilerin yargısız infaz fırsatlarına dönüştürülmesi,
Keyfi gözaltılar ile seri ve adil olmayan yargı süreçleri sonunda idamlar,
Nükleer denemelerin bölgede sürdürülmesi.

urimçi

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok
YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.